Leirárgarða- og Beitistaðaprent

Í tilefni af 60 ára kaupstaðarafmæli Akraneskaupstaðar ákvað bæjarstjórn Akraness að kaupa safn prentaðs efnis frá Leirárgörðum og Beitistöðum af Birni Jónssyni fyrrverandi sóknarpresti á Akranesi og færa Bókasafni Akraness að gjöf. Var gjöfin afhent þann 26. febrúar 2002, en þann dag voru liðin þrjátíu ár frá því að safnið flutti í núverandi húsnæði að Heiðarbraut 40.

Frá afhendingu Leirárgarða- og Beitistaðaprents. Talið frá vinstri: Gísli Gíslason bæjarstjóri, Birna Gunnlaugsdóttir formaður Menningarmála-og safnanefndar, Björn Jónsson fyrrverandi sóknarprestur,  Halldóra Jónsdóttir forstöðumaður Bókasafns Akraness, Sveinn Kristinsson formaður bæjarráðs og Helga Gunnarsdóttir menningar- og skólafulltrúi.
 

Á síðustu árum átjándu aldar og í byrjun þeirrar nítjándu fór öll prentstarfsemi á Íslandi fram í Suður-Borgarfirði: að Leirárgörðum og á síðar að Beitistöðum. Var prentsmiðjan í Hrappsey flutt að Leirágörðum sumarið 1795 að tilhlutan Magnúsar Stephensen konferansráðs. Magnús var lífið og sálin í Landsuppfræðingarfélaginu sem stofnað var til að veita ferskum straumum út í þjóðlífið á mjög erfiðum tímum í sögu þjóðarinnar.  Voru upplýsing og fræðsla grundvallarmarkmið Landsuppfræðingarfélagsins. Árið 1799 var prentsmiðjunni á Hólum einnig bætt við Leirárgarðaprentsmiðjuna.  Útgáfustarfsemin að Leirárgörðum og Beitistöðum stóð til ársins 1819 en þá var prentsmiðjan flutt út í Viðey.

Sýnishorn af titilsíðum bóka útgefinna í Leirárgörðum og á Beitistöðum. 

Björn Jónsson hefur um árabil safnað efni sem prentað var að Leirárgörðum og Beitistöðum.  Átti hann orðið  meirihluta þeirra bóka og rita sem þar voru prentaðar. Birni Jónssyni var mjög hugleikið að Leirárgarða- og Beitistaðaprent yrði varðveitt sem næst útgáfustað sínum. Í tilefni afmælis Akraneskaupstaðar þótti einkar vel við hæfi að festa kaup á þessum gersemum til varðveislu í Bókasafni Akraness. 

Í safni Dr. phil. Haralds Sigurðssonar eru einnig nokkrar bækur úr Leirárgarða- og Beitstaðaprenti þannig að Bókasafn Akraness varðveitir nú megin hluta prentaðs efnis sem gefið var út á Íslandi á árunum 1795-1819.

Með í kaupunum á Leirárgarða- og Beitstaðaprenti fylgdu blöð og rit Odds sterka af Skaga. Sem dæmi um titla má nefna Harðjaxl, Endajaxl og Smábrot úr ævisögu minni. Einnig fylgdu með í kaupunum nokkrir árgangar af Lögbergi-Heimskringlu, en Björn Jónsson er einnig mjög áhugasamur um Vesturheimsprent. Eru honum færðar sérstakar þakkir fyrir hlýhug í garð Bókasafns Akraness.

Erindi séra Björns Jónssonar um Leirárgarða- og Beitistaðaprent.  

Erindi séra Björns Jónssonar birtist fyrst á prenti í Árbók Akurnesinga 2002. Bókin er gefin út á Akranesi af Uppheimum árið 2002 og ritstjóri er Kristján Kristjánsson.